Dudok Kwartet

Afgelopen november werden we gevraagd om korte composities op te nemen van studenten Sound design aan de HKU. In november zaten we een dag in de studio om negen verschillende composities van ongeveer een minuut op te nemen. Sommige studenten hadden al eerder met strijkers gewerkt, maar voor de meeste studenten was het schrijven voor een strijkkwartet een hele nieuwe ervaring.  De stukken waren heel divers en het was voor ons heel interessant om alle  verschillende composities zo te spelen dat de stukken het best tot hun recht kwamen.

Via de volgende links zijn een paar fragmenten te beluisteren (mocht je ontbreken in dit lijstje, stuur ons een bericht en we zullen je opname hier linken)
Link 1
Link 2
Link 3

In februari van dit jaar was Judiths zus Pratiksha jarig. Omdat Judith haar graag een uniek en persoonlijk cadeau wilde geven hebben we Izaline Calister gevraagd of ze bereid zou zijn om samen met ons een mooi liedje op te nemen. De keuze viel op Appels op de tafelsprei, niet in het minst omdat het voor ons warme herinneringen oproept aan een tournee van Izaline met het Ricciotti Ensemble, in de zomer van 2008. Het arrangement van die tournee was nog te gebruiken, hoewel we de hoornsolo van toen vervangen hebben door een althobo, voor deze gelegenheid gespeeld door Paloma de Beer. We zijn Paloma, Izaline en opnameleider Marc Bischoff heel dankbaar voor het resultaat! Pratiksha was heel blij met haar mooie cadeau, en omdat we het jullie ook niet willen onthouden is het nummer nu te beluisteren via de mp3-speler op onze website!

De laatste weken staat het stuk Tetras van Xenakis op ons programma. Een behoorlijke uitdaging, alleen al om te ontcijferen wat er ongeveer van je verwacht wordt. Daarbij komt nog de fysieke inspanning: verzuurde armen, suizende oren en blaren op onze vingers, we moeten het allemaal doorstaan.

Je zou denken dat dit stuk zo’n beetje het moeilijkste is wat je als strijkkwartet kunt doen. Toch valt dit reuze mee, als je tenminste goed bent in bluffen. Omdat het in feite onmogelijk is om alles te spelen wat er staat, ook al doe je nog zo je best, is het beter om je pijlen te richten op het werkelijke doel van het stuk: het gebaar. Hoe overtuigender onze gebaren, hoe beter de muziek van Xenakis uit de verf komt. Het grijpt je bij de keel, is vervreemdend en verontrustend. Het zijn grootse gebaren, gebaren waar je als luisteraar niet omheen kunt.

Naast Xenakis spelen we ook Mozarts strijkkwartet in Bes, KV 589. Noten die we van blad kunnen lezen, muzikaal zeer voor de hand liggend, met melodieën die zo simpel lijken dat je ze zelf had kunnen bedenken. ‘Knap hoor’, zegt ons publiek vaak na afloop, ‘prachtige muziek, maar niets opzienbarends.’ Waarna ons meestal gevraagd wordt hoe lang we met Xenakis bezig zijn geweest, want ‘dat lijkt me toch zo verschrikkelijk moeilijk!’
Wat zou het leuk zijn als er iemand naar ons toe zou komen die zou zeggen: ‘Xenakis was wel aardig, maar die Mozart, wat zullen jullie daar een tijd in hebben gestoken.’ Die persoon zou het bij het rechte eind hebben. Niets is moeilijker dan de muziek van Mozart de betekenis geven die ze verdient. Onze beroemde kwartetdocent Eberhard Feltz leerde ons over Mozart: ‘Hij kende alle diepe dalen van het leven, maar hij viel er nooit in.’ Dat is het geheim bij Mozart: onder de oppervlakte zit een oneindige diepte die heel moeilijk te vatten is.

Over sommige componisten wordt gezegd dat je hun muziek beter niet voor een bepaalde leeftijd kunt spelen, bij gebrek aan levenservaring. Daarmee wordt meestal bedoeld dat je onvoldoende nare dingen hebt meegemaakt om de emoties van de desbetreffende componist te kunnen begrijpen. Maar het tegendeel is waar. Kun je je na een bepaalde leeftijd nog echt voorstellen hoe de opwinding voelt om morgen jarig te zijn? Of om tijdens een concert met Xenakis in slaap te vallen (we maakten het vorige week nog mee), omdat je je als driejarige veilig voelt naast je moeder?

Xenakis is niet het moeilijkste wat er is. Als we in staat zijn om het eenvoudige geluk in de muziek van Mozart te laten horen, dan hebben we pas echt een prestatie neergezet.

Ter vergelijking: Xenakis en Mozart

Op 18 januari was het zover: de aftrap van de ensembleweken op Quintus, de Kamper muziekschool. Meer dan 100 viool-, altivool- en celloleerlingen waren gekomen voor een bijzonder concert, waar het Dudok Kwartet niet alleen prachtige muziek van Mozart en Ligeti speelde, maar ook aan de hand van een kwartet van Haydn liet zien en horen hoe je met z’n vieren al spelend een verhaal kunt vertellen.

Anderhalve week later waren we weer in Kampen voor een speciale masterclass. Op maandag waren de heren uitgenodigd om te komen coachen en op dinsdag kwamen Marleen en ondergetekende langs. De leerlingen waren niet ingedeeld in kwartetten, maar in iets grotere groepen, want dat kwam de algehele samenspeelklank ten  goede.

Van de eerste groep waren we direct danig onder de indruk. Alsof het niets was speelden ze de sterren van de hemel in het melancholieke ‘November’ van Tsjaikovsky.  Het doorgeven van zestiende noten tussen de verschillende stemmen bleek een addertje onder het gras te zijn. We lieten er één van onze kwartetoefeningen op los en dat wierp zijn vruchten af. In Mozart’s ‘Eine kleine Nachtmusik’ legden we de focus meer op de verschillende karakters in het stuk. We merkten dat het een wereld van verschil maakt of je de rusten echt speelt.

Tsjaikovsky stond ook op het programma bij groep twee. Nu werkten we aan de wals van de strijkersserenade. Eerst zorgden we ervoor dat de motor gesmeerd liep: de celli zwengelden de boel aan de de tweede violen zorgden voor die typische schwung die bij de wals hoort. Daardoor was het voor de eerste violen veel makkelijker om hun lastige partij er overheen te spelen.Daarna speelden we nog een pittige tango.

Nu was het de beurt aan de kleintjes. De twee heren op de cello waren de stoersten van de dag. Jasper wist een hele hoop over dynamiek, van pianississimo tot fortissimo. En Simon improviseerde er op los in ‘Swing it out’ alsof hij nooit iets anders had gedaan. Maar ook de meisjes stonden met hun violen hun mannetje. In de mars uit ‘de Notenkraker’ van, alweer, Tsjaikovsky, lieten zij zich van hun beste kant horen.

De laatst groep bestond uit de volwassenen. We werkten aan een danssuite van Rameau. Deze onterecht onbekende Franse barokcomponist schreef geweldige vindingrijke muziek. Met name van sommige harmonische wendingen sla je nu nog steeds steil achterover van verbazing.  Docenten Bas en Lies schoven aan en het werd een feestelijke afsluiting van een mooie dag.

Judith